روستای شگیم ‏ _ shegeem

لحظه ای همراه با نام آوران گت یا دژ شگیم ,استوار همچون کوه, مقاوم -سرفراز - دلیر

ضرب المثل های بلوچی همراه ترجمه فارسی

ضرب المثل های بلوچی همراه ترجمه فارسی

#    نامی گر  و جاهی بل        =        name  qer jahi bel  

                      همین که اسم کسی را بگیری -   جاهش را خالی بذار که  سریع پیداش می شه

#     سر په طمع گار بیت      =        sar pa  tama'a ghar bit

                     کسی که طمع و آز داشته باشد  سرش را به باد می دهد    

#      مردش جوست کوت جنت کجایین  گوشتی  دوکسیچو   آیینت      mardesh jost kot janet kojai'ent    gho'ashti  doksicho   ai'ent

         از مرد سئوال کردند که زنت کدومه گفت خواهر خانمم اونه (همیشه از دیگران مایه میگذارد )

#     ای دیم سیاهیا دل سیاهی بهترن         ay dim seyahiya dele seyahi behteren

          بجای اینکه صورتم سیاه همان بهتر که دلم سیاه بشه   ( تمام غم و اندوه را به دل می کشم اما نمی گذارم کسی از اوضاع نابسامان ما خبردار بشه )

#     پیل اگه کپتگو وارنت پوستی لیرهی بارنت        pil   agha kaptagho  varent  posti    liraey barent

              فیل هرچه ضعیف و مردنی باشد فقط پوستش بار یک شتر نر  است

#     پوزا  بورت حون  دپا  رچیت       pooza boret  houn  dapa rechit 

              چنانچه بینی را ببری خون وارد دهن آدمی می شود (اگه به نزدیکان خود ضربه بزنیم ضرر متوجه خود ما می شود )

#    طلاها چه منت په خاکئن        telaha che menat  pa haken

                     طلا را هر چه توی خاک نگه بداریم آسیب نمی بیند ( آنچه را که حساب پاک است  . . . . .

#    کنری که بر کنت  دوکا مه سر وارت     konare  ke bar kant  doka  ma sar'a   vart

               درخت کنار که ثمر می دهد بچه ها بطرفش سنگ پرتاب می کنند – سنگ به سرش می خوره ( جواب نیکی را به بدی دادن )

#    هوشتری که شومن چراگاهی دیرن     hoshtere  ke  shomen   cheraghahi  diren

          شتری که شوم و ذلیل باشه واسه چرا راه دوری میرود –احتمال دزدیدن و گم شدن آن زیاد است -

#    گاری داته مه شردا پشکری مه شوما   ma     sherd'a   peshkeri  ma   shou'ma     qari  dat'a

چیزی را جای دیگه گم کرده جای دیگری را می گردد –  =   کار بیهوده کردن -

#    چه شرین پیرئ داری چته     cha  sharen   pir'e   dari   cheta

          از خوب درختی چوب برداشته  --  =   با خوب کسی طرفه -

#    مار ستر پیچ و تابن هودونگ دپا راست بیت      mar   satar    paech'o  taben   hodonqe   dapa  rast  bit

                             مار هرچه پیچ و تاب داشته باشه دم سوراخش راست میشه

#   زهرین کرگی آپ داته     zah'rin    karaqi    ap   da'ta   

                           درخت استبرق تلخ آب داده   -- = کار بیهوده کرده --

#   دست مله گا سردارن لوگئ رسی نیزگارن      dast  ma'la'qa    sardaren    loqe  rasi nezqaren

                در تیپ و راه رفتن مثل بزرگاست خونه که می رسه هیچی نداره دستش خالیه    – مصداق =    جیب خالی و پز عالی  ---

#   سورین پیش بوریت تا په رئدگا رسیت    sorin  pish   bo'rit ta pa  redaqa  rasit  

                 برگ درخت جنگل اول شور راببری بعد به اصلش می رسی = سختی بکش تا موفق بشی

#   کپتگن کوه و جح جته جونپان     kaptaqan koh'u  j'ah jata jonpan

          کوهها پایین افتادند و تپه ها رشد کردند = حاکم شدن آدمهای بی اصل نزاد سقوط آدمهای اصیل

#    هر جن بی جودا سنبهی سیری    har jan bi joda san'bahi  siri    مرد که بی براتا شان کن میری  mard ke  bi berate shank an miri   عاکبت بالادی ردی زیری a'akebat  baladi  radea  ziri

                    زنی بی ازدواج خودش را آرایش کرده – مردی که بدون برادر ادعای سروری دارد – آخر سری کاری دست خودشون می دهند

#    دل په هوس میر نبیت   del pa havas mir nabit  سودا بی پیر نبیت  souda bi pir nabit   

                 کسی توی دلش آرزو بکند میر و سرور نمی شود --  معامله بدون پشتوانه نمی شود

#   نر مزار کوهی پلنگ تولگ یار نبیت  nar mazar kohi palanq tolaq'e yar nabit  شیر ستر وارنت روباه چم دار نبیت shear  satar varent  robahe cham dar nabit   تیگ بی جوهر کتانی آبدار نبیت   tiq bie  johar  katani  abdar nabit

                  شیر نر و پلنگ کوه با روبا رفیق و یار نمی شوند – شیر هرچه هوار خفیف باشد زیر منت روباه نمی رود --   کاردی که روی خاکروبه ها                    افتاده هیچ موقع شمشیر زهرآگین نمی شود

#  مه دیر سرئن کورا مدار   (ma dir saren kovra madar)- سیه مارئ بیلا مزیر  (                                                                                        (seyah mare biela mazir- بی بوندرئ سانگا مکن   (bi bon'dare san'qa makan)- کم سر درئ همراه مبی   (kam sar'dare hamrah mabi)- نوک کیسگئ واما مکن   (nok kisaqe vama makan)                                              -  بارا گو حوش برا  مبند (bara qu hosh bora maband)

  توی رودخانه های که سرچشمه آنها خیلی دور است توقف مکن --  مار زنگی را بدون دلیل مزن  -  با بی بند و بار ازدواج مکن – با کسی که هیچ نمی داند همراه مشو  -  از تازه به دوران رسیده قرض نگیر  --  بارت را با ریسمان ضعیف مبند

#      پیرین کپوت رامگ نبیت   piren kaput ramaq nabit

     پرنده وحشی پیر رام نمی شه

#     آپئ چه کندیا وارتگو   تاسا ملوت   ape  cha kondiya vartaqo tasa malot

      تو که آبت را با برگ دو لا شده جنگل نوشیدی ظرف مسی مخواه

#    کوه سران لاشار وشین مه تلان کوزور(kohsaran lashar  vashen ma tallan kozor  )

بینگا موکئ مانئ  و کرگوشکا مگون  (binaqa moky mane karqoshka maqoun  )

  از جاهای خوب  برای زندگی   بالای کوه منطقه لاشار(  شمال نیکشهر) و زمین پست  منطقه  سرباز

شهد عسل توی مومش است و گوشت خرگوش توی رانش                                                                

#    شپ ستر تهارن نئ په ماتو گوهارا    shap satar taharen ny pa mato qohara

    شب هرچه تاریک باشه منتها آدم مادر و خواهرش را میبینه

  

#    چه ئی سالا جی پاری      cha ye sala ji pari

     از این سال همون پارسال بهتر بود

#   سانگ وتیگن که تری و ناکوگی پوسگن ( sanq vetiqen ke teri'o nakoqi posaqan )                                                                                                                             د زندگن جودن هر به مرن گورئ محرمن  (  da     zendaqan  jodan  har ba moran  qore mahraman)

ازدواج با خودی که شامل پسر خاله و عمه و دایی و عمو میشه بهتره که تا زنده ایم با ما می مانند و موقع مردن هم محرم ما هستند(از زبان خانم ها)

توی شرع اونا که از بستگان نیستند فقط نکاح را شامل می شوند موقع مردن عقد نکاح باطل و نامحرم هم می شوند ونمی تونند به مرده که قبلا زن یا شوهرش بوده دست بزنه

#    یه نپرئ پترا گوات بارت   ya napare patara qovat bart

زیر انداز یک نفر را باد می برد - تو هر کاری اتحاد لازم است .

#    پوروشت منی شاهی گوراب (porosht meni shahi qorab)   آچاری لوهین مه زرا ((achari lohen ma zera                                                                                       نیئ هچ کس منا سیاد نکن  (ni hech kas mena seyad nakan ) آ پیشی بران یاد نکن (a   pishi baran yad nakan )

شکسته لنج من  -و لنگرش آویزان است – حالا هیچ کس مرا خویش و قوم خود نمی کند – از گذشته یادی نمی کنند (که من کمکشون کردم)

گرفتاری واسه هر کسی پیش میاد    نباید  موقع گرفتاری ان را  تنها گذاشت

#    تولگ اگئ منی سیادن  (tolaq aqe mani siyaden ) بلئ نئ کئ منی سانگئ مردمن   (bale nay ke mani sanqe mardomen )

روباه اگه از جنس من است اما نه واسه فامیل شدن (کسی به ادم ضعیف زن نمی دهدحتی اگه از خودشون باشه )

#   باز برا مرد په دور سرین ساتان رپتگن (baz bara mard pa dor sarin satan raptaqan  )                                                                                      کادرئ  واست بیت سر سلامت آتکگن   (  kaderi vast bebit sar   salamat    a'tkaqan    )

زیاد اتفاق افتاده که مرد به سفر می رود ولی چنانچه رضای خدا باشد بر می گردد (هر کاری با رضای خدا ممکن است )

#   بور چه گوزا چابک چه لدا هرکس نتاچی زائ پئرئنی  bor ch quoza chabok cha lada hark as natach zaye pereni

مرکب مجانی ترکه از نیزار هر کی نتازد باید تنبیه شود (هر کس از فرصت هایی که به او داده میشود استفاده نکند شایستگی هیچ را ندارد)

#   شپ تهار ماهین جن تهار دیمین گوک جنوکین لیدئه وروکین ئی بهر هچ مردا مبئی                                                                               shap tahar mahin jan tahar dimin qok janokin lidah varokin ye far hrch marda mabie

شب تار و زن اخمو گاو جنگی شتر ادم خوار نصیب هیچ کس نباشد (با آدم های بد نباید ارتباط داشته باشیم)

#   بچ اگه لیگار و پچار ماتن   بلئ مهری چه کولین عالما زیاتن bach aqa liqar'o pachar maten bale mehri cha kolin a'alama zeyaten

فرزند اگر علاف و از مادر کم نسلی باشد منتها دوستی اش نسبت به مادرش از تمام دنیا بیشتر است    ( مهر خانوادگی نزاد و اصل نمی شناسد )

#    واب اگه کسی یه    گورا  کرگوشک پسی یه   vab aqa kasi ya   qora karqoshk  pasi ya  

خواب زیاد  اگر فایده ای داشت خرگوش بس که خوابیده باید گوسفندی می شد )

#    هوشتر په دانکئ    وای منو نیم دانکئ   hoshter pa danke vay mano nim danke

شتر می فروشند یک دانه گندم وای من که نیم دانه گندم ندارم ( چیز ارزان واسه آدم ندار گرون است )

#    مرد په نام مئریت نامرد په نان   mard pa name morit na'mard pa nan

مرد واسه نام می میرد نامرد واسه نان

#     وطنو  حشکین دار   vatan'o hoshkin dar

وطن اگه خشکسال باشد اما بهتر از جای دیگر است

#    امیت بانوری نی سوهرین سریگ لوتی  omit banori'e ni sohrin sariq loti

امید عروس شدن ندارد روسری قرمز می خواد (روسری که عروسها بعد ازدواج رو سرشون می گذارند

#    شوهی گریت  بی شوه گریت  آ که سر تحتی برنت  شیدگئ  چنت  shohi qeryt bishoh qeryt a ke sare tahti baran shidaqi jant

زن مرد دار گریه میکند زن بی مرد گریه میکند اونی که عروسی اش در حال برگزاریست اون هم بخاطر گریه جیغی میزند

( پول دار می نالد بی پول می نالد اونی که پول توی دستش هست اون هم جیغی می زند )

#    لودوکین دنتانئ دیم په کپگن   lu dokin dantane sar pa kapaqen

دندانی که تکان داره می خوره آخر سری می افتد

#     واجه کوشو بچکهح برنت   vajah kosho bochkah barent

منتظر مردن صاحبش است تا دارو ندارش را جمع کند

#    ماتو اگه ماتئ گوهارن بلئ یه رگئ زهرمارنت  mato aqe mate qoharent bale ya raqe zahr marent

نامادری اگر خواهر مادر است منتها یک رگش از زهر مار است (نامادری هرچه خوب باشه مادر نمی شه )

# گد گری اگه نامی بدئنت بلئ نانی بزئنت       qad'qery aqe name badent bale nani bazeant

گدایی که نام بدی دارد منتها نان خوبی توش هست

#    چم دید مردمان مولاداد گارنت  بلئ هست حدایئ که نامی رحمانئ                                                                                                cham did mardoman moladad qarent bale hodaye hast ke name ramane

از نظر مردم مولاداد گم شده است اما خدایی هست که بخشنده و مهربان است

#      مردم  که حور بی   گورا   کور بی   mardom ke hor  bi quora kor bi

ادم که با هم میشه کور میشه ( می خواهی با یکی همراه بشی باید از بعضی خواسته هایت بگذری  )

#    مدگئ نشانی پرئکن   madaqi neshani pereken

نشانه ملخ سنجاقک است  (هر چیزی که میخواد اتفاق بیفته حتما پیش زمینه ای دارد

#    سال گوزن شودو تونیگئن  داچی زاینت برنگنئن   کاین منی ترکی بروت   بلئ میرا وتی نام بد کوت

    Sal quazan shodo toniqin   dachi zayant berinaqin  kayan meni torki baruot   bale mira vati nam bad kota

سالهای خشک تموم میشه شترهای کوچک بزرگ و بچه دار می شوند سبیل های من دوباره رشد می کنند اما بد نامی واسه تو می مونه که سبیل های مرا زدی

#     هر که په بئرو بارگین بور بیت  مئی جئتین جمازگ رپتر بیت

          Har ka pa bero baraqin  bor bit    me  jading jamazaq   rapatar  bit

همه یک مرکبی واسه سواری گیر اوردند اما مرکب ما سر به دیوانگی زده (شانس با همه یار است جز ما)

#    ای پوسگا  ننگ و بدینا   چوک جنین بیت بهترن   ای جنینا لج برینا   ماتئ سنتئی بهترن

   Ey posaqa nanq'o  badina   chok janin bit behteren   ey janina  laj barina  mat santi  behtaren 

از پسر رسوا و بد فرزند دختر باشه بهتره از دختر بی آبرو همون بهتر که مادر نازا باشه

#   باز برا حو'ران په شمالا  گوارته   بی سرین شیپان آپ و لهر بیته لیدیان زرد پلئن بهار چئرته

    Baz bara   hura  pa shamala qarta  bi sarin shipan apo lahr bita  lidayan zard polin behar charta

گاهی اتفاق می افتد که ابرها از طرف شمال ببارند و دره های کوچولو پرآب و سیلاب شوند و شترها سیر خوردن شوند (اتفاق غیر منتظره )

#   وپتگین مردئ میش نر کنت   t Vaptaqin marde  mish nar kan

کسی که خواب است میش او بره نر میزاید  ( کسیکه خواب است از مال دنیا چیزی نصیبش نمی شود ) 

#   شاهون ندیت مه کلئه میشا  و  مادگین هوشتر کدیگ جنت  نیشا

   Shahon nadit ma kalae misha  o madaqin hoshter kadiq jant nisha

شاخ را تو سر میش (گوسفند ماده )ندیدم  شتر ماده آدم خوار نیست  (آدم بی عرضه برش نداره )

#   زحم دپ دپورا گپته        zahme dap  tapo'ra  qepta 

   جلوی   برش شمشیر را مرهم گرفته  و مداواش میکنه  (      

#   ناکاما  دلئگ هن شامئ    nakama  dalaq han shamie

از ناکامی دلئک هم واسه آدم شام میشه (دلئک گیاهی شکم پر کن )  کفش کهنه در بیابان نعمت است

#    هوشترئ که نجوکی کوندانی نبورن    hoshtery ke najoki kondani  naboran

شتری که نمی نشینه زانوهایش را نمی برند  (کسی که تعارف نداره ضرر نمی کنه )

#   جنین چوکه جاها نشار نگی – حکهین مات بدل ماتو نبی – سواری په کوهو تلار نبیت – دیگرئ کشت و کشارا لیدئیون وش بار نبیت

  Janin choke jaha  neshar naqi   hakkahin mate badal  matoo nabit   sovari  pa  koho talar nabit  deqere kesht'o keshar lidayon bar nabit

جای دختر را عروس نمی گیرد – جای مادر را نامادری -  سوار سرگردون کوه و بیابون نمی شه – از کشت و کشاورزی دیگری شتر من بار نمی شه

( هرچی جای خودش )

    دلکش کوزور کندهار نبیت – نادان په گوشگ شوبار نبیت    del kash kozoro kand'har nabit   nadan pa qoshaq  shobar  nabit

دل آدم بخواد هیچ وقت سرباز قندهار نمی شه  -  هرچه به نادان بگی دانا نمی شه

#    هر که بم روت په وت روت     har ka bam rovt pa vat rovt                                                       هر کس بم برود واسه خودش میرود (بم : مرکز ایالت بلوچستان قدیم )

#   نانا مپچ په دگرئ واداپا منئند   nana mapach   pa deqary vadapa  manend

نانت را  مپز و به امید خورشت دیگری نشین (امید به غیر نداشتن )

#    نگن پتکه و کولئی سرئنی    naqan  patka  koly sareni

نانش پخته و نون کوچولویی هم روشه ( تمام کارهاش روبراه  )

#    تا ترین گرمئن وتی نانا پچ     ta  tarin  qarmen  vati  nana pach

تا تنور داغ است نانت را بپز  ( قدر فرصت ها را دانستن )

#   هر کس هارگان جایی وتی بن سنگان کم کن    hark as haraqan  jaii vati bon sanqan kam kant

هرکس  از خرمای پخته شده خود میخوره از وزن انها کم میکنه و موقع فروش چیزی گیرش نمیاد ( قطره قطره جمع میشود وانگهی دریا شود )

#    چه سیرا آتکه پیماز تاک جایی    cha  sira atka pimaz tak jaii

از عروسی میاد پیاز میجود ( با گدایی زندگی کردن )

#    هر که  کار کنت وتا سپه دار کنت    har ka kar kant vata sepah  dar kant

 هر کس کار میکند وضع مالی  خودش را  خوب میکند

#    امبا کئوتی و کرگ پل کنت    amba koti  o karaq  pal kant

درخت انبه را قطع میکند و از چوب آن حصار واسه استبرق درست میکند . (  کار بیهوده کردن )

#    وادی نئی جویی تاکا جایی   vadi ny  javii taka jaii

نمک نداره نا باهاش برگ درخت بجود ( حکایت از نداری )

#   مردئ مه کلاتا راه ندا    گئوشتی منی سلاحا بورز درنجئ  marde kalata rah nada qovashti meni selaha  borz deranje

  مرد را تو قلعه راه نمی دادند گفت اسلحه مرا توی قلعه جای بالایی آویزان کنید. (  غرور بالا در صورت تحویل نگرفتن دیگران )

#   آ جاها مئنند که پادت مکنن  a  jaha manend ke padet makana 

جایی نشین که بلندت کنند

#   بچ که بابووان سرئ لئی کن   گورا  ترگووز بن مه جوهل بنین چاتان bach ke babovan sari lekan  qora tarqaz ban  ma johl  bonin  chatan

پسری که خودش را از پدرش بهتر و بالاتر بداند آخر سری توی چاه می افتد ( غرور کاذب کار دست آدم می دهد ) پسر کو ندارد نشان از پدر تو بیگانه خوانش . . . .

#   ناچی ناچ نزان گئوشی زمین کجئن   nachi nach nazant qoshi zemin kajen

رقاص رقص بلد نیست میگه زمین کج است . ( طرف کار بلد نیست بهانه گیری می کند )

#    دلا په صاحبا بدی نئی                                   dela pa saheba badi nie

هرکس خودش را بهتر از همه می داند

#   لوگ بندئ آپشون پکرا کن                                           loq  bande  apshon pekra  kan

خونه کپری می سازی فکر آب باش که یک موقع زیرت نکنه  (ابراهی درست کن که خونه ات را دور بزنه ) کاری که می کنی تمام جوانب انرا بسنج

#   کورین  چما پتئ ارس بازئن                        korin chama pety ars bazen

چشمی که کور است یک قطره اشک واسه اون خیلی است  ( مثلا موقعی که خسیسی پولی دست یکی می دهد )

#   مورگ پئوت  کنت په سرگ                                        muorq  puot  kant pa saraq

مرغ پر می کنه واسه سر مرغه . ( کار مفت و بیهوده کردن )

#  دلا  په  دودانی بزئن هنجیران بدئ   که آدوئ تروپشین دوگ ترا پادار نبیت                                                                                        dela pa dodani bazin henjiran bede ke aadoe turopshin doq tara pa dar nabant

ای دل به انجیر کوهی بسنده کن که از  دوغ ترش عادو ( اسم شخص )  بهتره (نان از عمل خویش خوردن و منت کسی نبردن )

                              موفق و سربلند باشید

                                          

+ نوشته شده در  جمعه نوزدهم شهریور 1389ساعت 20:11  توسط شگیمی _ shegeemi  |